Văn hóa là nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng, nâng tầm giá trị quốc gia.

Một trong những định hướng phát triển đất nước được Nghị quyết Đại hội 14 xác định là: Xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân, thượng tôn pháp luật, năng lực sáng tạo, thẩm mỹ, thể lực, kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số.

Để thực hiện được điều này, Nghị quyết Đại hội 14 cũng xác định nhiệm vụ trọng tâm là “phát triển nguồn lực con người, phát triển văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, động lực to lớn cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước”.

Lịch sử mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước cho thấy, văn hóa luôn là mạch nguồn âm thầm, bền bỉ nuôi dưỡng ý chí, bản lĩnh, khí phách và sức sống mãnh liệt của dân tộc Việt Nam. Chính mạch nguồn ấy đã giúp dân tộc ta vượt qua muôn vàn thử thách, từ những cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, bảo vệ đất nước, giành độc lập dân tộc đến những biến cố lớn của thời đại, ở mỗi thời điểm cam go của lịch sử, văn hóa lại trở thành điểm tựa tinh thần, gắn kết con người, khơi dậy sức mạnh cộng đồng và củng cố niềm tin vào tương lai.

Trong tiến trình phát triển hiện nay, văn hóa tiếp tục giữ vai trò song hành cùng các trụ cột chính trị, kinh tế, xã hội. Thực tế cho thấy, tăng trưởng kinh tế nếu thiếu nền tảng văn hóa sẽ khó bền vững; phát triển xã hội nếu thiếu các giá trị văn hóa làm trụ cột rất dễ rơi vào khủng hoảng niềm tin và chuẩn mực.

Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các dòng chảy văn hóa ngoại lai lan truyền nhanh chóng trên không gian mạng, việc xác lập, bồi đắp và phát huy hệ giá trị văn hóa dân tộc càng trở nên cấp thiết, như một điểm tựa tinh thần vững chắc cho con người Việt Nam.

Đưa văn hóa Việt Nam vươn ra thế giới

Với tầm nhìn đến 2030, 2045, Nghị quyết Đại hội 14 và trước đó là Nghị quyết 80 ngày 7/1/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam được Bộ Chính trị đã mở ra định hướng mới cho sự nghiệp chấn hưng văn hóa: từ đổi mới tư duy đầu tư, huy động nguồn lực, đến kiến tạo công nghiệp văn hóa, xây dựng thương hiệu sản phẩm văn hóa quốc gia, đưa văn hóa Việt Nam vươn ra thế giới. Văn hóa được xác định không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực nội sinh, động lực và “hệ điều tiết” cho phát triển đất nước nhanh và bền vững. 

Đây chính là sự kế thừa tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa, khi cách đây 80 năm, tại Đại hội Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất tổ chức ở Hà Nội ngày 24/11/1946, Người đã đưa ra một luận điểm mang tính khai mở và định hướng lâu dài cho sự phát triển của đất nước, dân tộc: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi… đem văn hóa lãnh đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự cường và tự chủ”.

Nghị quyết 80 ngày 7/1/2026 xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột cho phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới, trọng tâm không chỉ là bảo tồn di sản mà phải phát triển toàn diện “văn hóa sống” trong đời sống xã hội.

Nghị quyết đặt ra tầm nhìn đến năm 2045, xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam xã hội chủ nghĩa, trong đó con người là trung tâm, chủ thể, mục tiêu, động lực của phát triển và văn hóa trở thành sức mạnh mềm nổi bật, góp phần khẳng định vị thế quốc gia phát triển, có thu nhập cao, định hướng xã hội chủ nghĩa. Việt Nam là điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và quốc tế; trở thành một trong những trung tâm công nghiệp văn hóa - sáng tạo năng động, với một số chỉ tiêu chính, thực sự trở thành trụ cột của phát triển bền vững. 

Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa tăng trưởng bình quân khoảng 10%/năm, đóng góp 7% GDP; giải quyết việc làm cho 6% lao động cả nước; giá trị xuất khẩu các ngành công nghiệp văn hóa tăng trưởng khoảng 7%/năm. Đến năm 2045, doanh thu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 9% GDP, chiếm 8% lao động, các sản phẩm văn hóa số chiếm hơn 80% tổng sản phẩm văn hóa. Điều đó cho thấy việc tích hợp công nghiệp văn hóa với kinh tế số, du lịch, giải trí và sáng tạo không chỉ gia tăng giá trị kinh tế mà còn tạo vị thế cạnh tranh mới cho thương hiệu Việt Nam trên bản đồ văn hóa khu vực và thế giới.

Đặc biệt, việc chọn ngày 24/11 hằng năm (ngày tổ chức hội nghị văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946) làm “Ngày Văn hoá Việt Nam” để người lao động được nghỉ và hưởng nguyên lương, được cho là sẽ tạo điều kiện cho nhân dân có thêm cơ hội được thụ hưởng văn hóa; đồng thời động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo, qua đó đề cao và thực hành lối sống văn hóa, văn minh trong toàn xã hội.

Đây thực sự không chỉ là một dấu ấn chính sách phản ánh giá trị văn hóa được nâng tầm trong đời sống xã hội hiện đại mà còn là một tuyên ngôn chính trị - tư tưởng, khẳng định văn hóa là “xương sống” trong quá trình xây dựng con người Việt Nam và tạo dựng sức mạnh mềm của quốc gia.

Bộ Chính trị, Ban Bí thư vừa tổ chức hội nghị quán triệt Nghị quyết Đại hội 14 đến hơn 5 triệu cán bộ, đảng viên trong toàn quốc. Cả nước đang khẩn trương triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội 14 với tinh thần “không để một ngày lãng phí, không để một tuần chậm trễ” như yêu cầu của Tổng Bí thư Tô Lâm.

Trong bối cảnh ấy, càng hiểu rằng, muốn phát triển, bứt phá trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên toàn cầu hóa và chuyển đổi số, phải bắt đầu từ chiều sâu văn hóa và tầm vóc, trí tuệ con người Việt Nam. Văn hóa không chỉ nuôi dưỡng tâm hồn con người mà còn là nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng, nâng tầm giá trị quốc gia và khẳng định vị thế đất nước trên bản đồ văn hóa thế giới. 

Điều này cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp sáng tạo, nghệ sĩ và cộng đồng để có thể biến văn hóa từ những giá trị truyền thống thành sức mạnh nội sinh và động lực phát triển bền vững cho đất nước trong kỷ nguyên mới.